سندرم تکان شدید SBS نوعی آسیب دیدگی شدید مغز است و زمانی اتفاق می افتد که فردی بزرگسال نوزاد یا کودک خردسالی را با خشونت تکان دهد. اصولا این نوع کودک آزاری، نتیجه عصبانیت و اعمال رفتارهای خشونت آمیز کسی است که سعی می کند هر طور شده صدای گریه کودک را ساکت کند. گاهی اوقات نیز این سندرم در کودکان خردسال و پیش دبستانی بروز می کند که والدینشان آنها را به خاطر آموزش توالت رفتن یا کج خلقی، مورد آزار و اذیت و تکان های شدید قرار می دهند.


هرچند افرادی هم هستند که هنگام سرگرم کردن کودکان کم سن و سال، آنها را اصطلاحا به هوا می اندازند و از خنده و شادی آنها لذت می برند وهیچ نوع سوءنیتی نسبت به طفل و کودک نداشته و حتی خواهان مفرح نمودن شرایط هستند!


اما بهتراست بدانیم محققان تاکید دارند که این اقدام و یا تکان دادن شدید فارغ ازانگیزه ی انجام آن و به هر دلیل، سلامتی و حتی زندگی کودک را به خطر می اندازد. محققان آمریکایی در یک مطالعه گسترده جدید، نظر صدها پزشک را در خصوص سندرم تکان کودک براساس موارد درمانی جویا شدند؛ نتیجه این بود که چنین رفتاری آسیب های جدی به کودک وارد می کند. آسیب های یاد شده می تواند کشنده و شامل هماتوم ساب دورال (تجمع خون در مغز)، خونریزی جدی شبکیه، کما و یا حتی مرگ شود. خون مردگی داخل مغز یا هماتوم ساب دورال (زیر سخت شامه) به خونریزی گفته می شود که تجمع خون و لخته (هماتوم ) در زیر خارجی ترین غشا از سه غشای پوشاننده مغز را به همراه دارد.


وقتی سر کودکی با شدت به جلو و عقب تکان داده می شود، مغز او با جمجمه یا همان کاسه سر برخورد کرده و باعث ضرب دیدگی، خون مردگی، تورم، فشار و خونریزی در داخل و اطراف مغز می شود. گاهی اوقات این برخورد موجب خونریزی در شبکیه چشم می شود. ممکن است در ناحیه ستون فقرات یا گردن هم دچار آسیب دیدگی شود و حتی استخوانهایش بشکند. میزان آسیب دیدگی، بستگی به شدت و مدت زمان تکان و لرزشی دارد که کودک تحت تأثیرش قرار گرفته، اما معمولا ۵ تا ۱۰ ثانیه تکان شدید می تواند کودک را دچار یک آسیب دیدگی دائمی و شدید کرده و حتی باعث مرگ او شود.


علائمی که می توان دریافت کودک دچاراین سندرم شده و بستگی به میزان آسیب دیدگی مغز داردعبارتند از استفراغ ، خواب آلودگی ، تند خویی  و تحریک پذیری که همه ا ز جمله علائمی هستند که کمتر به چشم می آیند . کودکی که دچار سندرم تکان شدید  شده ، کم اشتها شده نمی تواند به خوبی شیر بخورد . چشمهایش را بر روی اشیاء متمرکزنگاه می دارد . از آنجایی که در این سندرم سلولهای مغزی آسیب دید ه و میزان اکسیژن در مغز کاهش می یابد ، تغییرات نورولوژیکی در سطح وسیعی اتفاق می افتد . در موارد شدید تنقس کودک با اشکال مواجه شده و حتی دچار غش یا نارسایی قلبی می شود . حتی ممکن است هوشیاری اش را از دست داده و به کما برود .


ازجهت جزایی می توان وقوع هریک ازاین پیامدها را ازجنایت علیه نفس واطراف تا منفعتِ کودک تقسیم بندی نمود و می تواند برای مرتکب از قصاص نفس تا دیه را به عنوان کودکِ بزه دیده، درپی داشته باشد(سندرم تکان شدید ممکن است کودک را دچار عوارض جبران ناپذیری کند، از جمله:آسیب دیدگی چشم یا نابینایی،مشکلات شنوایی،ناتوانی در گفتار،آسیب دیدگی ستون فقرات و گردن،اختلال در یادگیری،اختلال در رشد یا کند ذهنی،اختلالات رفتاری،صرع،فلج،مرگ).اما اگرمرتکب شانس بیاورد و هیچ یک ازاین اتفاقات رخ ندهد، چه تأثیری برآینده ی کودک خواهدداشت؟


همانگونه که ذکرشد وقوع تغییرات نورولوژیک درسطح وسیع برای کودک غیرقابل انکاراست.اختلالات نورولوژیک درسطح وسیع عبارتند از: اختلال در عملکرد مغز، نخاع، سلول هاي عصبي و ساير سلول هاي رابط اين اعضا مي باشد.اين اختلالات شامل سکته ي مغزي، آلزايمر، پارکينسون، دمانس، MS، ضربه مغزي و ساير اختلالات عصبي مربوط به سيستم عصبي مي باشد.

هریک ازاین اختلالات نورولوژیک کافی است که بررونداجتماعی شدن و هنجارپذیری کودک در آینده اش تأثیر بگذارد بدون اینکه بتوان اورا مجنون محسوب نمود وحتی اگر مرتکب فعل یاترک فعلی مجرمانه گردد با آزمایشات پزشکی قانونی، برایش مسئولیت کیفری درنظر خواهندگرفت زیرا دارای عقل و اختیار محسوب شده و ازمجانین بالاخص درحین فعل یاترک فعل، متمایز گشته است(حدود ۴۰۰ نوع بیماری روانی وجود دارد که روان‌پریشی یا جنون تنها حدود ۱۰ نوع از این بیماری‌ها را تشکیل می‌دهند) والبته به چنین اختلالات نورو لوژیک اگر هم بخواهند با یک بینش عدالت محور توجه نمایند درصورت آرای قضایی مانند قصاص نفس یاعضو بعید دانسته می شود که بتوان برایش محملی از انصاف درنظر گرفت یادر پرونده ی شخصیت فرد بتوان بااستناد به روند تربیتی- خانوادگیش ،عطوفت و رأفت قضایی را در تخفیف یا تعلیق مجازات جلب نمود واین درحالی است که عدم تعادل روانی به واسطه ی هریک ازاین اختلالات قابل فرض است و به نظر روان‌شناسان باعث اختلالات شخصیتی افراد می‌شود و آنها را به سوی ارتکاب اعمال خلاف قانون حتی درسطح قتل،سوق می‌دهد.(جهت اطلاع بیشتر ازتأثیراختلالات نورولوژیک بربزهکاری،حتماً کتاب جرم شناسی استادفقیدکی نیا را مطالعه بفرمایید.)


توصیه ها


1.  در باره ی شرایط روحی و روانی ، جسمی کودک مطالعه کنید و یاد بگیرید که هنگام  رویارویی با گریه ها ی کودک (به جای ایجاد تکانه های شدید آغوشی یا روی پا) چگونه رفتار کنید . مثلا با علل مختلف گریه ی کودک آشنا شده و راههای آرام کردن او را پیدا کنید .


2.  رودربایستی را با اطرافیان کناربگذارید و جدی درمورد عواقب این نوع شادمان نمودن کودک با آنها صحبت کرده و آنهارا از ایجادتکانه ها برای کودک به شدت منع نمایید.


3.  اگر احساس می کنید از دست کودکتان عصبانی شده اید نفس عمیقی بکشید و به آرامی او را در مکان امنی مثل تختخوابش بخوابانید.


4.  در صورت بروز تکانه ازسوی والدین کودک با نیتی خداخواهانه ودلسوزانه و لحنی شایسته و مهربان اورا ازرفتارش بازدارید واگر احساس نمودید تکانه ها حالت کودک آزاری و تخلیه خشم به خودگرفته اند و دلسوزی شما بیفایده است با مرکز اورژانس اجتماعی تماس بگیرید و کودکی را ازبزه دیده شدن وشاید هم بزهکاری آینده نجات دهید.