جانشینی عدالت انتقالی (معرفی کتاب)
در دوره انتقالی، شرایط خاصی حکمفرماست. در این دوره، نظام سیاسی دچار تزلزل شده، و صلاحیت و مقبولیت مقامات از میان رفته است؛ اعتبار قوانین مورد تردید قرار گرفته اند؛ نیروهای جدید غالباً فاقد تجربه مدیریتی و قضایی هستند؛ فهرستی از مرتکبین جرایم در برابر خیل عظیمی از بزهدیدگان قرار دارند که باید به وضعیت هر دو رسیدگی شود. در این فرآیند، مجازات عاملان خشونت دولتی، بزهدیدگان این جرایم، اصلاح قوانین مادر و تغییر ساختارهای اداری و قضایی تعیین کننده است. تک تک این مسائل بسیار مهم است. اگر عدالت انتقالی به طور جدی مورد توجه انقلابیون و اصلاح‌گران اجتماعی قرار نگیرد، دستیابی به اهداف انقلاب دور از انتظار خواهد بود.
البته تاآنجاکه بنده جستجونمودم دراین زمینه درایران مطلب خاصی وجودندارد ومتأسفانه مورد توجه جامعه ی حقوقی قرار نگرفته است.که اگربودشایدچنین چالشهایی را در زمینه ی فرهنگ اجرا وتقنین حقوقی وقوانینمان مشاهده نمی نمودیم وجالب تراین که حقوق دانان افغانی دراین زمینه مطالعه ی بیشتری دارند که می توان آثار حقوقی آن را دردولت انتقالشان مشاهده نمود.
تعاریفی که از عدالت انتقالی ارائه شده است شامل این تعاریف اند: " بررسی جنایات سازمان یافتۀ ضد بشری گسترده، که در گذشته به وقوع پیوسته، برای تامین یک آیندۀ عادلانه ودموکراتیک برای شهروندان وجلوگیری از جنایات تازه، است"؛ "عدالت انتقالی برنامه ی منسحم وهدفمند می باشد که راهکارهای حقیقت یابی، شناسائی قربانیان، شناسائی دردها وجنایات، بازتاب دردها وجنایات وآگاهی همگانی درباره ی آن ونیز جبران خسارت واطمینان از عدم ادامه ی خشونت وجنایت علیه بشریت است" ؛ "مبحث پرداخت به جنایت علیه بشریت است که توسط سیستم ها صورت گرفته است"؛ " شناسائی جنایتکاران وبه محاکمه کشیدن آنان" و "شناسائی قربانیان جنگ، التیام بخشیدن به آنها ودعوت به تساهل برای عفو جنایتکاران".( ملک ستیز، اجلاس مشورتی دستنامۀ عدالت انتقالی، شبکۀ جامعۀ مدنی وحقوق بشر، 8/10/1388)
همچنین در چکیده کتاب تعریف مشابهی از سیستم "جانشینی عدالت انتقالی" تعریف مشابهی باتعاریف فوق از نویسنده بیان شده وهمچنین نویسنده عنوان نموده که دراین کتاب شاخص های خوبی برای تفهیم عدالت انتقالی وچگونگی اجرای آن به شکلی که نهادهای حقوق بشر راهم آرام نماید،بیان کرده است.
چکیده ای از کتاب :
Transitional justice is often pursued in contexts where people have been forced from their homes by human rights violations and have suffered additional abuses while displaced. Little attention has been paid, however, to how transitional justice measures can respond to the injustices of displacement. Transitional Justice and Displacement is the result of a collaborative research project of the International Center for Transitional Justice and the Brookings-LSE Project on Internal Displacement. It examines the capacity of transitional justice measures to address displacement, engage the justice claims of displaced persons, and support durable solutions, and analyzes the links between transitional justice and the interventions of humanitarian, development, and peacebuilding actors. The book makes a compelling case for ensuring that justice measures address displacement and that responses to displacement incorporate transitional justice.
نکته مهم :توجه به جانشینی عدالت انتقالی درکشورهایی که درجریان بیداری اسلامی قرار دارند می تواند بسیاری از مشکلات حقوقی -قانونی آنان را نیز حل نماید.
شیرین ولی پوری